तथ्य जाँच
Gen Z आन्दोलनमा कति जनाको ज्यान गयो? ७२, ७६ कि ७७?
सामाजिक सञ्जाल र सञ्चारमाध्यममा आन्दोलनका मृतकको संख्या फरक-फरक देखिन्छ। हामीले मुख्य स्रोत भिडाएका छौं।
| स्रोत | संख्या | टिप्पणी |
|---|---|---|
| प्रारम्भिक समाचार (सेप्टेम्बर २०२५) | ७२ | घाइतेको उपचारका क्रममा संख्या बढ्दै गएको |
| विकिपिडिया लगायत धेरै अन्तर्राष्ट्रिय स्रोत | ७६ | सबैभन्दा धेरै उद्धृत संख्या |
| कार्की आयोगको प्रतिवेदन (मार्च २०२६) | ७७ | भदौ २३ (सेप्टेम्बर ८) मा मात्र १९ जना |
| सरकारले शहीद घोषणा गरेका (नोभेम्बर २०२५) | ४५ | मृतकमध्ये शहीद घोषित मात्र |
किन फरक?
- घाइतेको पछि मृत्यु हुँदा संख्या बढ्दै गयो।
- कुल संख्यामा प्रदर्शनकारी मात्र होइन, प्रहरीकर्मी र कारागारका कैदीसमेत समेटिएका छन्। दोस्रो दिनको आगजनीमा परेकालाई गणना गर्ने तरिका पनि स्रोतअनुसार फरक छ।
- “शहीद” घोषणा सरकारी निर्णय हो; त्यो कुल मृतक संख्या होइन।
अरू तथ्य
प्रहरीकै रेकर्डअनुसार भदौ २३–२४ मा २,६४२ राउन्ड जिउँदो गोली चलाइएको थियो (काठमाडौं पोस्ट, २६ सेप्टेम्बर २०२५)। ह्युमन राइट्स वाच र एम्नेस्टी इन्टरनेसनलले गैरकानुनी बल प्रयोगको निष्कर्ष निकालेका छन्।
निष्कर्ष
“७६ जनाको मृत्यु” भन्ने सबैभन्दा प्रचलित संख्या हो, तर आधिकारिक छानबिन आयोगले ७७ भनेको छ। संख्या लेख्दा स्रोत र के–के समेटिएको छ भनेर खुलाउनु आवश्यक छ।
सम्बन्धित पक्षको भनाइ
सम्बन्धित पक्षको भनाइ प्राप्त भएमा यहाँ थपिनेछ।
स्रोत तथा प्रमाण
- Kathmandu Post — Leaked Gen Z revolt probe report holds Oli, Lekhak liable to prosecution (26 Mar 2026) kathmandupost.com
- Wikipedia — 2025 Nepalese Gen Z protests en.wikipedia.org
- Rising Kashmir — Nepal GenZ protests’ death toll rises to 72 risingkashmir.com
- Kathmandu Post — 45 who died in Gen Z movement declared martyrs (4 Nov 2025) kathmandupost.com
- Kathmandu Post — 2,642 rounds of live ammunition fired over two days: Police (26 Sep 2025) kathmandupost.com
- Human Rights Watch — Nepal: Unlawful use of force during ‘Gen Z’ protest (20 Nov 2025) hrw.org
- Amnesty International — Government must ensure accountability for unlawful killings (Dec 2025) amnesty.org